برگزاری آیین بزرگداشت زندهیاد دکتر پروانه فرزانه؛ پیشگام بانکداری زیستی و بنیانگذار بانک سلولهای انسانی و جانوری کشور
آیین بزرگداشت زندهیاد خانم دکتر فرزانه از پیشگامان توسعه زیرساختهای زیستفناوری ، امروز 7 مرداد ماه با حضور مدیران، پژوهشگران، استادان و همکاران زندهیاد دکتر فرزانه برگزار شد. برخی از انسانها با رفتن، تنها خاطرهای از خود بر جای نمیگذارند؛ بلکه میراثی میسازند که سالها بعد نیز مسیر علم را روشن نگه میدارد.به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه رویان، آیین بزرگداشت زندهیاد دکتر پروانه فرزانه، بنیانگذار بانک زیستفناوری و ایدهپرداز بانک سلولهای انسانی و جانوری کشور، روایتی از میراثی بود که سالها مسیر علم را روشن نگه داشته؛ دانشمندی که با آیندهنگری و باور به ظرفیتهای علمی ایران، یکی از مهمترین زیرساختهای زیستفناوری کشور را بنیان گذاشت. این آیین با حضور مدیران، پژوهشگران، استادان و همکاران زندهیاد دکتر فرزانه برگزار شد؛ مراسمی که در آن، بیش از آنکه از یک شخصیت علمی تجلیل شود، از اندیشه، اخلاق حرفهای و نگاهی سخن گفته شد که امروز در قالب بانک سلولهای انسانی و جانوری کشور، همچنان به حیات خود ادامه میدهد.
دکتر پروانه فرزانه از پیشگامان توسعه زیرساختهای زیستفناوری در جهاد دانشگاهی بود. او با طراحی و راهاندازی بانک سلولهای انسانی و جانوری، بنیان مجموعهای را گذاشت که امروز با نگهداری بیش از یک هزار رده سلولی و ارائه خدمات تخصصی مطابق با استانداردهای بینالمللی بانکهای زیستی، یکی از مهمترین پشتوانههای پژوهشهای علوم زیستی و پزشکی کشور به شمار میرود. این بانک، علاوه بر حفاظت از ذخایر ارزشمند زیستی، بستری برای توسعه پژوهشهای بنیادی، پزشکی بازساختی و زیستفناوری فراهم کرده است.
در این مراسم، دکتر عبدالرضا دانشور، رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، با مرور خاطرات سالهای همکاری با دکتر فرزانه، از مسئولیتپذیری و دغدغهمندی او بهعنوان ویژگیهایی یاد کرد که نقش تعیینکنندهای در شکلگیری این سرمایه ملی داشت.
وی با اشاره به اهداف برگزاری این آیین گفت: «این گردهمایی سه هدف اصلی را دنبال میکند؛ معرفی شخصیت علمی و مدیریتی خانم دکتر فرزانه، پاسداشت ارزشهایی همچون اخلاق حرفهای، مسئولیتپذیری، همکاری و دلسوزی و همچنین الهامبخشی به نسل جدید پژوهشگران، بهویژه بانوان و دانشجویان.»
دکتر دانشور، دکتر فرزانه را ایدهپرداز حفاظت از ذخایر ارزشمند زیستی کشور دانست و تأکید کرد: «بانکهای سلولی تنها محل نگهداری نمونههای زیستی نیستند، بلکه گنجینهای از دانش و اطلاعات پژوهشیاند که آینده تحقیقات علوم زیستی را رقم میزنند.»
در ادامه، کلیپی از زندگی و فعالیتهای علمی این استاد فقید به نمایش درآمد؛ روایتی از شکلگیری بانک سلولهای انسانی و جانوری در سال ۱۳۸۸ و تلاشهای مستمر وی برای ایجاد زیرساختی ماندگار که امروز یکی از سرمایههای راهبردی زیستفناوری ایران محسوب میشود.
دکتر زهرا شیخی، معاون پژوهشی جهاد دانشگاهی، نیز با اشاره به جایگاه ممتاز علمی دکتر فرزانه گفت: «ایشان علاوه بر موفقیتهای علمی، از حمایت و همراهی خانواده برخوردار بودند و این همراهی در مسیر دشوار فعالیتهای پژوهشی نقش مهمی داشت. کسانی که امروز ادامهدهنده راه دکتر فرزانه هستند، در حقیقت میراث زنده او به شمار میروند و نام و جایگاه این بانوی فرهیخته همواره در جامعه علمی کشور ماندگار خواهد بود.»
در بخش دیگری از این آیین، دکتر ابوالحسن شاهزاده فاضلی، رئیس اسبق مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، با مرور خاطرات تأسیس این مرکز، به روزهایی اشاره کرد که بسیاری ایجاد چنین مجموعهای را با امکانات محدود، غیرممکن میدانستند.
وی گفت: «بیش از ۲۰ سال پیش، زمانی که برای راهاندازی این مرکز تلاش میکردیم، کمتر کسی باور داشت بتوان چنین زیرساختی را در کشور ایجاد کرد؛ اما خودباوری، پشتکار و آیندهنگری دکتر فرزانه باعث شد این مسیر هموار شود و تنها چند سال بعد، استاندارد رسمی سلولهای کشور تدوین و ارائه شود.»
به گفته وی، نگاه آیندهپژوهانه دکتر فرزانه تنها به نیازهای امروز محدود نبود، بلکه حفاظت از ذخایر ژنتیکی و زیستی را سرمایهای برای نسلهای آینده میدانست؛ نگرشی که همچنان مسیر فعالیت این مجموعه را ترسیم میکند.
در ادامه، دکتر رضا سامانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان، با گرامیداشت یاد دکتر فرزانه اظهار کرد: «نخستین بار مفهوم آیندهپژوهی را از ایشان آموختم.» وی با اشاره به اینکه برخی پژوهشگران، تمام زندگی خود را وقف پیشرفت علم و اعتلای نام ایران میکنند، دکتر فرزانه را از جمله این چهرههای اثرگذار دانست و سپس در سخنرانی خود با ارائه اسلایدهایی، به بررسی تحول اخلاق در پژوهشهای پزشکی پرداخت.
پایانبخش این آیین، سخنرانی دکتر نسیمیان، پژوهشگر دانشگاه لوند سوئد، درباره تازهترین دستاوردهای علمی در حوزه تشخیص زودهنگام سرطان پروستات بود؛ موضوعی که پیوندی میان میراث علمی دکتر فرزانه و رسالت همیشگی پژوهشگران برای توسعه دانش و ارتقای سلامت جامعه ایجاد کرد و سپس گرنت تحقیقاتی یادبود ایشان نیز توسط دکتر شقایق نصر نیز معرفی گردید.
آیین بزرگداشت زندهیاد دکتر پروانه فرزانه، تنها یادآوری خدمات یک دانشمند نبود؛ بلکه بازخوانی فرهنگی از علم، آیندهنگری و مسئولیت اجتماعی بود. میراثی که امروز نهتنها در بانک سلولهای انسانی و جانوری کشور، بلکه در اندیشه و منش پژوهشگرانی که راه او را ادامه میدهند، همچنان زنده و اثرگذار است.
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
