پیشگامی ایران در منطقه و انقلاب سلولهای بنیادی؛ گزارش اختصاصی از گفتگوی تلویزیونی دکتر شریف مرادی
روز سه شنبه نوزدهم آبانماه ۱۴۰۵ شبکه سلامت سیما در برنامه ضربان، میزبان دکتر شریف مرادی، زیستشناس و پژوهشگر حوزه سلولهای بنیادی و عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان جهاد دانشگاهی بود. در این گفتگو، ابعاد علمی، پیشینه تاریخی، دستاوردهای بومی پژوهشگاه رویان، چالشهای ناشی از تحریمهای دارویی و مرزهای اخلاقی و فقهی این فناوری مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر شریف مرادی با تعریف سلولهای بنیادی به عنوان «سلولهای مادری» موجود در تمامی بافتهای بدن (مانند کبد، مغز و ماهیچهها)، وظیفه اصلی آنها را ترمیم آسیبها و حفظ ساختار بافتها عنوان کرد. وی با اشاره به سابقه ۷۰ساله پیوند موفق مغز استخوان، آن را نخستین و جاافتادهترین روش سلولدرمانی مبتنی بر سلولهای بنیادی خونساز در جهان دانست که برای درمان بیماریها و بدخیمیهای خونی به کار میرود.
این عضو هیأت علمی تأکید کرد که سلولهای بنیادی برخلاف داروهای شیمیایی، «داروی زنده» هستند که پس از ورود به بدن، جزئی از بافت زنده بیمار شده و دفع نمیگردند. به همین دلیل، ارزیابی بیضرری و اجرای فازهای سهگانه کارآزمایی بالینی برای آنها بین ۵ تا ۱۵ سال زمان میبرد. بر اساس آمارهای ارائه شده، از هر ۱۰ هزار طرح اولیه تحقیقاتی، تنها ۱ مورد موفق به گذار از مراحل دشوار بالینی و اخذ مجوز برای ورود به بازار دارویی، از سازمان غذا و دارو میشود.
ایشان با تشریح انباشت دانش حداقل ۲۳ساله در پژوهشگاه رویان، از دستیابی ایران به ۷ محصول سلولدرمانی بومی خبر داد و ایران و پژوهشگاه رویان را پیشگام این فناوری در منطقه غرب آسیا دانست. وی محصول «وارتوسل» (استخراجشده از ژله وارتون بند ناف) برای درمان آرتروز شدید و همچنین روشهای سلولدرمانی بومی برای عارضه لکوپیس (ویتیلیگو) را نمونههایی از این دستاوردهای ثبتشده برشمرد.
در ادامه این گفتگو، چشمانداز درمان سکتههای قلبی و مغزی، بازسازی دندان و ترمیم ضایعات نخاعی نیز بررسی شد. به گفته مرادی، ترمیم ضایعات نخاعی هماکنون در فازهای پایانی کارآزمایی بالینی انسانی قرار دارد و بازسازی دندان نیز در فاز آزمایشگاهی و حیوانی با موفقیت همراه بوده است.
در حوزه اخلاق پزشکی، وی به فتاوا و مجوزهای فقهی اشاره کرد که بر اساس آنها استفاده از سلولهای بنیادی برای ساخت بافتها و اعضای بدن مجاز دانسته شده، اما تولید و شبیهسازی کامل انسان، کاملاً غیراخلاقی، غیرقانونی و جرم محسوب میشود.
در پایان، دکتر مرادی با اشاره به تحریمهای غیرانسانی دارویی (از جمله ممانعت از ورود پانسمان بیماران پروانهای)، راهکار اساسی کشور را دستیابی به فناوریهای مرز دانشی (Hi-Tech) دانست. وی تأکید کرد که محصولات سلولدرمانی به دلیل زندهبودن سلولها، به صورت مستقیم و بهراحتی، قابل واردات و صادرات نیستند و این امر، علاوه بر ایجاد خودکفایی علمی، زمینه ارزآوری از طریق توریسم پزشکی را برای کشور فراهم میسازد.
دکتر شریف مرادی با تعریف سلولهای بنیادی به عنوان «سلولهای مادری» موجود در تمامی بافتهای بدن (مانند کبد، مغز و ماهیچهها)، وظیفه اصلی آنها را ترمیم آسیبها و حفظ ساختار بافتها عنوان کرد. وی با اشاره به سابقه ۷۰ساله پیوند موفق مغز استخوان، آن را نخستین و جاافتادهترین روش سلولدرمانی مبتنی بر سلولهای بنیادی خونساز در جهان دانست که برای درمان بیماریها و بدخیمیهای خونی به کار میرود.
این عضو هیأت علمی تأکید کرد که سلولهای بنیادی برخلاف داروهای شیمیایی، «داروی زنده» هستند که پس از ورود به بدن، جزئی از بافت زنده بیمار شده و دفع نمیگردند. به همین دلیل، ارزیابی بیضرری و اجرای فازهای سهگانه کارآزمایی بالینی برای آنها بین ۵ تا ۱۵ سال زمان میبرد. بر اساس آمارهای ارائه شده، از هر ۱۰ هزار طرح اولیه تحقیقاتی، تنها ۱ مورد موفق به گذار از مراحل دشوار بالینی و اخذ مجوز برای ورود به بازار دارویی، از سازمان غذا و دارو میشود.
ایشان با تشریح انباشت دانش حداقل ۲۳ساله در پژوهشگاه رویان، از دستیابی ایران به ۷ محصول سلولدرمانی بومی خبر داد و ایران و پژوهشگاه رویان را پیشگام این فناوری در منطقه غرب آسیا دانست. وی محصول «وارتوسل» (استخراجشده از ژله وارتون بند ناف) برای درمان آرتروز شدید و همچنین روشهای سلولدرمانی بومی برای عارضه لکوپیس (ویتیلیگو) را نمونههایی از این دستاوردهای ثبتشده برشمرد.
در ادامه این گفتگو، چشمانداز درمان سکتههای قلبی و مغزی، بازسازی دندان و ترمیم ضایعات نخاعی نیز بررسی شد. به گفته مرادی، ترمیم ضایعات نخاعی هماکنون در فازهای پایانی کارآزمایی بالینی انسانی قرار دارد و بازسازی دندان نیز در فاز آزمایشگاهی و حیوانی با موفقیت همراه بوده است.
در حوزه اخلاق پزشکی، وی به فتاوا و مجوزهای فقهی اشاره کرد که بر اساس آنها استفاده از سلولهای بنیادی برای ساخت بافتها و اعضای بدن مجاز دانسته شده، اما تولید و شبیهسازی کامل انسان، کاملاً غیراخلاقی، غیرقانونی و جرم محسوب میشود.
در پایان، دکتر مرادی با اشاره به تحریمهای غیرانسانی دارویی (از جمله ممانعت از ورود پانسمان بیماران پروانهای)، راهکار اساسی کشور را دستیابی به فناوریهای مرز دانشی (Hi-Tech) دانست. وی تأکید کرد که محصولات سلولدرمانی به دلیل زندهبودن سلولها، به صورت مستقیم و بهراحتی، قابل واردات و صادرات نیستند و این امر، علاوه بر ایجاد خودکفایی علمی، زمینه ارزآوری از طریق توریسم پزشکی را برای کشور فراهم میسازد.
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۲۴




