بیان ژن ACTL7A و ویژگی‌های عملکردی اسپرم در مردان نابارور: مقایسه میان گروه‌های با آسیب DNA بالا و پایین

ناباروری مردان حدود نیمی از موارد ناباروری را به خود اختصاص می‌دهد و در بسیاری از بیماران، با ناهنجاری‌های مولکولی پنهان همراه است که در آنالیزهای روتین مایع منی قابل شناسایی نیستند. از این‌رو، شناسایی نشانگرهای مولکولی دقیق‌تر برای ارزیابی کیفیت اسپرم و سلامت ژنتیکی آن، اهمیت فزاینده‌ای یافته است.
پروتئین شبه‌اکتین 7A (Actin-like protein 7A; ACTL7A)  یک پروتئین اختصاصی بیضه است که نقش‌ کلیدی در اسپرماتوژنز، یکپارچگی آکروزوم و فعال‌سازی اووسیت ایفا می‌کند. شواهد اخیر نشان می‌دهد که ACTL7A  می‌تواند به‌عنوان یکی از تنظیم‌کننده‌های مهم عملکرد اسپرم مطرح باشد.
در مطالعه‌ای که توسط پژوهشگران پژوهشکده زیست‌فناوری پژوهشگاه رویان و مرکز درمان ناباروری پویش و رویش اصفهان انجام شد، ارتباط میان بیان ACTL7A و سلامت DNA اسپرم در مردان نابارور مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش توسط یگانه کریمی، بهاره نیکوزر، دکتر مرضیه تولائی، رعنا زمانی، ساجده سادات نوریان، پرنیا زهتاب و دکتر محمدحسین نصر‌اصفهانی به‌صورت مقطعی–مقایسه‌ای و با بررسی ۶۰ مرد نابارور انجام شد.
نمونه‌ها بر اساس شاخص شکست DNA اسپرم (DNA Fragmentation Index) DFI که با روش SCSA اندازه‌گیری شد، به دو گروه تقسیم شدند:

• گروه با آسیب DNA پایین  DFI < 20٪
• گروه با آسیب DNA بالا DFI > 20٪

یافته‌ها نشان داد که مردان با DFI بالا، کاهش معنی‌داری در تحرک اسپرم داشته و به‌طور هم‌زمان افزایش قابل‌توجهی در سطوح گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) و اختلال شدید در یکپارچگی کروماتین اسپرم را نشان می‌دهند. این تغییرات با کاهش معنی‌دار بیان ACTL7A هم در سطح RNA و هم در سطح پروتئین همراه بود (p < 0.05).  در مقابل، تفاوت معنی‌داری در مورفولوژی اسپرم و نیز ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل (TAC) بین دو گروه مشاهده نشد.
از نظر کمی، مردان با آسیب DNA بالا نسبت به گروه با آسیب DNA پایین، کاهش حدود ۳.۴ برابری در سطح RNA و ۲.۲ برابری در سطح پروتئین ACTL7A را نشان دادند.
 این نتایج به‌روشنی بیانگر آن است که کاهش بیان ACTL7A با افزایش آسیب DNA اسپرم، تشدید استرس اکسیداتیو و افت کیفیت عملکردی اسپرم همراه است.
در مجموع، نتایج این پژوهش که در نشریه بین المللی و معتبر International Journal of Fertility & Sterility  منتشر شده است نشان می‌دهد که ACTL7A  می‌تواند به‌عنوان یک نشانگر مولکولی مهم در ارزیابی کیفیت اسپرم و سلامت DNA آن مطرح شود.
کاهش بیان این پروتئین احتمالاً نقش کلیدی در پاتوفیزیولوژی ناباروری مردان ایفا می‌کند و می‌تواند در آینده به‌عنوان هدف تشخیصی یا درمانی بالقوه در حوزه ناباروری مردان مورد توجه قرار گیرد.

لینک مقاله :  10.22074/ijfs.2025.2077461.1983