اخبار علمی

صلاحیت تکوینی (Developmental Competence) تخمک‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده موفقیت لقاح، رشد جنینی و دستیابی به نتایج مطلوب در فناوری‌های کمک‌باروری محسوب می‌شود. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه زیست‌شناسی تولیدمثل، بهینه‌سازی کیفیت تخمک های بالغ‌شده در شرایط آزمایشگاهی همچنان یکی از چالش‌های اساسی در برنامه‌های تولید جنین، چه در انسان و چه در دام، به شمار می‌آید.

شوک حرارت یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر کاهش باروری در دام‌های اهلی، به‌ویژه گاوهای شیری، محسوب می‌شود. افزایش دمای محیط می‌تواند فرآیند فولیکولوژنز، بلوغ تخمک و کیفیت جنین را تحت تأثیر قرار داده و از طریق ایجاد اختلال در مسیرهای متابولیکی، توان تکوینی تخمک را کاهش دهد.

الگوهای تغذیه‌ای نامناسب، به‌ویژه مصرف مداوم غذاهای موسوم به فست‌فود یا Junk Food، در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از عوامل مهم و مؤثر بر سلامت باروری مردان مطرح شده‌اند. این نوع رژیم غذایی با افزایش تولید محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs)، می‌تواند از طریق ایجاد استرس اکسیداتیو و اختلال در سیستم‌های آنتی‌اکسیدانی درون‌زا، منجر به آسیب در فرآیند اسپرماتوژنز و کاهش کیفیت اسپرم شود.

بیماری التهابی روده (IBD) یکی از اختلالات مزمن دستگاه گوارش است که در اثر فعال‌سازی بیش‌ازحد سیستم ایمنی مخاطی در پاسخ به میکروبیوتای طبیعی روده و عوامل محیطی ایجاد شده و در افراد مستعد ژنتیکی منجر به التهاب پایدار و آسیب بافتی می‌شود. با توجه به نقش کلیدی پاسخ‌های ایمنی و استرس اکسیداتیو در پیشرفت این بیماری، توسعه راهکارهای درمانی مبتنی بر تعدیل ایمنی و اصلاح میکروبیوتا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ناباروری مردانه یکی از چالش‌های مهم در حوزه سلامت تولیدمثل است که در سال‌های اخیر ارتباط آن با استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن و تغییرات اپی‌ژنتیکی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، نقش شاخص‌های مولکولی موجود در مایع منی، از جمله اینفلامازوم‌ها و RNAهای غیرکدکننده بلند (lncRNAs)، به‌عنوان نشانگرهای بالقوه اختلالات عملکردی اسپرم مطرح شده است. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های آسیب ژنتیکی اسپرم، قطعه‌قطعه شدن DNA اسپرم (SDF) است که ارتباط مستقیمی با کاهش کیفیت اسپرم و اختلال در باروری دارد.

در بسیاری از اختلالات تحلیل‌برنده بینایی، سلول‌های عصبی شبکیه به‌صورت غیرقابل بازگشت آسیب می‌بینند. از آنجا که این سلول‌ها در انسان ظرفیت بسیار محدودی برای تکثیر و ترمیم دارند، پیامد نهایی اغلب به کاهش شدید و پیشرونده بینایی منجر می‌شود. درمان‌های موجود عمدتاً ماهیت حمایتی داشته و تنها می‌توانند سرعت پیشرفت بیماری یا شدت علائم را تا حدی کاهش دهند، نه آن‌که بازسازی واقعی بافت عصبی شبکیه را رقم بزنند.

فعال‌سازی مصنوعی تخمک (Artificial Oocyte Activation; AOA) به‌عنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای غلبه بر شکست لقاح در روش تزریق اسپرم داخل سیتوپلاسمی(ICSI) شناخته می‌شود. با وجود کاربرد رو‌به‌افزایش این فناوری در مراکز درمان ناباروری، ارزیابی جامع پیامدهای بالینی و به‌ویژه وضعیت سلامت کودکان متولدشده از این روش، از منظر بالینی، اخلاقی و ایمنی درمانی اهمیتی ویژه دارد.

جمعی از دبیران زیست‌شناسی مقطع متوسطه دوم و مسئولین پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی استان اصفهان، در تاریخ ۳۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با هدف آشنایی با ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی، از پژوهشکده زیست‌فناوری رویان اصفهان بازدید کردند.

ناباروری مردان حدود نیمی از موارد ناباروری را به خود اختصاص می‌دهد و در بسیاری از بیماران، با ناهنجاری‌های مولکولی پنهان همراه است که در آنالیزهای روتین مایع منی قابل شناسایی نیستند. از این‌رو، شناسایی نشانگرهای مولکولی دقیق‌تر برای ارزیابی کیفیت اسپرم و سلامت ژنتیکی آن، اهمیت فزاینده‌ای یافته است.

یک گروه پژوهشی بین‌المللی متشکل از محققان پژوهشکده زیست فناوری رویان اصفهان با استفاده از فناوری پیشرفته CRISPR/Cas9، موفق به ایجاد تغییرات هدفمند در ژن‌های مؤثر بر تولیدمثل و رشد در بز شدند. این دستاورد گامی مهم در جهت اصلاح نژاد دقیق دام‌های اهلی بدون نیاز به روش‌های سنتی طولانی‌مدت به شمار می‌رود.

سلول‌های بنیادی پرتوان با ایمنی‌زایی کاهش یافته (hPSCها) نوآوری‌ای تحول‌آفرین در پزشکی بازساختی به شمار می‌روند که راه‌حل‌هایی برای چالش دیرینه رد ایمنی در درمان‌های مبتنی بر سلول ارائه می‌کنند. با بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفتۀ ویرایش ژن، به‌ویژه CRISPR/Cas9، hPSCها به گونه‌ای مهندسی می‌شوند که بیان مولکول‌های کمپلکس سازگاری بافتی اصلی (MHC) را کاهش داده یا حذف کنند، و در عین حال پروتئین‌های تعدیل‌کنندۀ ایمنی

سلول‌های بنیادی/ استرومایی مزانشیمی (MSCs) و وزیکول‌های خارج‌سلولی مشتق از آن‌ها (MSC-EVs) به‌عنوان تعدیل‌کننده‌های بالقوۀ سیستم ایمنی در درمان دیابت نوع ۱ (T1D) مطرح هستند. از سوی دیگر، پیش تیمار MSCها با عوامل التهابی یک راهبرد امیدبخش برای بهبود اثرات درمانی این سلول‌ها به‌شمار می‌رود. طی مطالعه ای، دکتر حسین بهاروند، دکتر سید نفیسه حسنی، دکتر انسیه حاجی زاده صفار، دکتر مهدی سلیمانی گلوجه، دکتر مهناز بابا احمدی و همکارانشان در پژوهشگاه رویان، دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه مونترال کانادا،

بازسازی قلب پس از تولد به دلیل توقف دائمی چرخۀ سلولی در کاردیومیوسیت‌ها (سلول‌های عضله قلب) متوقف می‌شود، که این امر منجر به‌عدم توانایی قلب در ترمیم آسیب‌ها و بروز فیبروز جبرانی و اختلال در عملکرد قلب پس از آسیب می‌گردد. در حالی که نقش پروتئین‌های تنظیم‌کنندۀ چرخۀ سلولی در این روند به‌خوبی شناخته شده است، تأثیر RNAهای بلند غیرکُدکننده (lncRNAها) در توقف چرخه سلولی هنوز به‌طور کامل آشکار نشده است.

در سال‌های اخیر، ساخت نانوالیاف پلیمری به روش الکتروریسی توجه زیادی را برای کاربرد در مهندسی بافت و بازسازی پوست به خود جلب کرده است. در میان رویکردهای مختلف مهندسی بافت برای ترمیم پوست، اهمیت نانوالیاف الکتروریسی‌شده از این واقعیت ناشی می‌شود که این الیاف قادرند ریزساختار ماتریکس خارج‌سلولی (ECM) را تقلید کرده و ریزمحیطی مشابه با ECM طبیعی ایجاد کنند.

انتقال تک‌جنین در درمان‌های IVF در سطح جهانی توصیه می‌شود. ازاین‌رو، تقاضا برای بهبود روش‌های انتخاب جنین به‌طور فزاینده‌ای رو به افزایش است. علاوه بر ارزیابی‌های مورفولوژیک و ژنتیکی، بررسی جذب و رهایش مواد مغذی و نیز پروفایل‌های متابولوم در محیط کشت مصرف‌شدۀ جنین (SECM) به‌عنوان نشانگرهای زیستی غیرتهاجمی پیشنهاد شده‌اند.

با وجود پیشرفت‌های فراوان در فناوری روش‌های کمک باروری (ART)، میزان موفّقیت همچنان نسبتاً پایین است. انتخاب یک جنین با کیفیت بالا برای انتقال به رحم مادر، عامل مهمی در افزایش میزان موفقیت ART است. علاوه بر این، انتقال تنها یک جنین به کاهش خطرات مرتبط با بارداری‌های چندگانه کمک می‌کند. انتخاب یک جنین