نشانگرهای مرتبط با اینفلامازوم و RNAهای بلند غیرکُدکننده در پلاسمای منی: ارتباط آنها با قطعهقطعه شدن DNA اسپرم و ناباروری مردانه
ناباروری مردانه یکی از چالشهای مهم در حوزه سلامت تولیدمثل است که در سالهای اخیر ارتباط آن با استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن و تغییرات اپیژنتیکی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، نقش شاخصهای مولکولی موجود در مایع منی، از جمله اینفلامازومها و RNAهای غیرکدکننده بلند (lncRNAs) ، بهعنوان نشانگرهای بالقوه اختلالات عملکردی اسپرم مطرح شده است. یکی از مهمترین شاخصهای آسیب ژنتیکی اسپرم، قطعهقطعه شدن DNA اسپرم (SDF) است که ارتباط مستقیمی با کاهش کیفیت اسپرم و اختلال در باروری دارد. در پژوهشی مشترک در پژوهشکده زیست فناوری رویان اصفهان و دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران که توسط محمدامین اژه ای، دکتر رضا میرفخرایی، دکتر مرضیه تولایی، دکتر نوشین نادری، طیبه ایزدی و دکتر محمدحسین نصراصفهانی انجام شد، ارتباط میان شاخصهای اینفلامازومی، بیان lncRNAها و میزان آسیب DNA اسپرم در مایع منی مورد بررسی قرار گرفت. این مطالعه با هدف شناسایی امضاهای مولکولی مرتبط با ناباروری مردانه و درک نقش فرآیندهای التهابی در محیط بیضه و مایع منی طراحی شد.
در این پژوهش، شرکتکنندگان بر اساس میزان SDF به دو گروه با آسیب پایین (<30%) و آسیب بالا (>30%) تقسیم شدند. اندازهگیری SDF با استفاده از آزمون ساختار کروماتین اسپرم (SCSA) انجام گرفت و هر گروه شامل ۳۰ نمونه بود. شاخصهای مورد بررسی شامل پارامترهای کلاسیک اسپرم، میزان هیستونهای باقیمانده، پروتئینهای مرتبط با اینفلامازوم شامل NLRP3، کاسپاز-۱ (Caspase-1) ، IL-1β و IL-18 و همچنین بیان lncRNAهایی نظیر MALAT1، ANRIL، MEG3 و mRNA مربوط به NLRP3 بود.
نتایج نشان داد که اگرچه حجم مایع منی و تعداد کل اسپرمها در دو گروه تفاوت معناداری نداشت، اما در گروه با SDF بالا، کاهش قابلتوجهی در غلظت اسپرم، تحرک و زندهمانی اسپرم مشاهده شد. همچنین افزایش معنیدار میزان هیستونهای باقیمانده در این گروه نشاندهنده اختلال در فرآیند فشردهسازی کروماتین اسپرم بود.
در بخش ارزیابی نشانگرهای التهابی، یافتهها نشان داد که در نمونههای مایع منی افراد با SDF بالا، سطح NLRP3، کاسپاز-۱، IL-1β و IL-18 بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. این افزایش با تشدید وضعیت التهابی در محیط بیضه و مایع منی همراه بوده و بیانگر نقش فعال مسیرهای اینفلامازومی در اختلال کیفیت اسپرم است.
علاوه بر این، تحلیل بیان RNA در سلولهای کل مایع منی (Whole semen cell pellets; unpurified) نشان داد که میزان lncRNA MALAT1 و mRNA مربوط به NLRP3 در گروه با SDF بالا افزایش یافته است، در حالی که تغییرات معناداری در ANRIL و MEG3 مشاهده نشد. تحلیل همبستگیها نیز نشان داد که کاهش تحرک اسپرم با افزایش بیان MALAT1 و NLRP3 مرتبط است و همچنین SDF ارتباط مثبتی با سطح NLRP3 دارد.
در مجموع، یافتههای این مطالعه نشان میدهد که افزایش شاخصهای التهابی مرتبط با اینفلامازوم و تغییر در بیان برخی lncRNAها، بهویژه MALAT1، با افزایش قطعهقطعه شدن DNA اسپرم مرتبط است. این نتایج شواهد علمی ارزشمندی در حمایت از نقش التهاب و تنظیمات اپیژنتیکی در ناباروری مردانه فراهم میآورد و میتواند به شناسایی نشانگرهای زیستی جدید برای ارزیابی کیفیت اسپرم و طراحی راهکارهای درمانی هدفمند کمک کند.
نتایج این مطالعه در مجله Journal of Reproductive Immunology با IF=2.9 منتشر شده است.
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۳/۳۱
