تأثیر غذای ناسالم (Junk Food) بر باروری مردان در مدل موشی: مداخلات درمانی هدفمند علیه محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGE) و استرس اکسیداتیو
الگوهای تغذیهای نامناسب، بهویژه مصرف مداوم غذاهای موسوم به فستفود یا Junk Food، در سالهای اخیر بهعنوان یکی از عوامل مهم و مؤثر بر سلامت باروری مردان مطرح شدهاند. این نوع رژیم غذایی با افزایش تولید محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs)، میتواند از طریق ایجاد استرس اکسیداتیو و اختلال در سیستمهای آنتیاکسیدانی درونزا، منجر به آسیب در فرآیند اسپرماتوژنز و کاهش کیفیت اسپرم شود. با این حال، امکان معکوسسازی این آسیبها از طریق مداخلات درمانی هدفمند همچنان موضوعی چالشبرانگیز در پژوهشهای باروری محسوب میشود.این مطالعه با همکاری پژوهشکده زیستفناوری رویان پژوهشگاه رویان و با مشارکت دانشکده زیستشناسی دانشگاه تهران، دانشگاه کلرمون اوورنی فرانسه، شرکت CellOxess Biotechnology آمریکا و دانشگاه نیوکاسل استرالیا انجام شد. پژوهش توسط دکتر زهرا درمیشوننژاد، دکتر وحیده حسنزاده، دکتر مرضیه تولایی، دکتر آرون معظمیان، R. J. Aitken، Joel R. Drevet، Parviz Gharagozloo و دکتر محمدحسین نصراصفهانی هدایت و اجرا شد. در این مطالعه، اثر رژیم غذایی غنی از محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGE) و نیز مداخلات درمانی هدفمند بر عملکرد باروری در مدل موشی مورد بررسی قرار گرفت و نتایج این مطالعه در نشریه معتبر Scientific Reports منتشر شده است.
این مطالعه بر روی ۶۸ موش نر نژاد C57BL/6 انجام شد که به دو گروه دریافتکننده رژیم استاندارد و رژیم غذایی غنی از محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGE) تقسیم شدند و سپس به مدت ۳۵ روز تحت درمان با آلاجبرم (Alagebrium; ALT-711) یا مکمل آنتیاکسیدانی Fertilix® قرار گرفتند. نتایج نشان داد که رژیم غنی از AGE با افزایش شاخصهای گلیکاسیون و استرس اکسیداتیو، موجب اختلال در اسپرماتوژنز، کاهش تعداد و تحرک اسپرم و افزایش آسیب DNA اسپرم شد. این تغییرات در نهایت با کاهش نرخ بارداری، افزایش سقط و کاهش تعداد نوزادان در هر زایمان همراه بود. در بخش مداخلات درمانی، هر دو رویکرد تا حدی موجب بهبود شاخصهای اسپرم و کاهش استرس اکسیداتیو شدند، با این حال تنها Fertilix® توانست عملکرد باروری را تقریباً به سطح طبیعی بازگرداند، در حالی که ALT-711 اثر محدودتری داشته و قادر به احیای کامل توان باروری نبود.
در مجموع، یافتههای این مطالعه نشان میدهد که استرس اکسیداتیو ناشی از تجمع AGEها یکی از مکانیسمهای کلیدی در کاهش باروری مردان مرتبط با رژیم غذایی نامناسب است. همچنین نتایج بیانگر آن است که مداخلات آنتیاکسیدانی هدفمند میتوانند تا حد زیادی عملکرد تولیدمثلی آسیبدیده را احیا کنند؛ در حالی که صرفاً هدف قرار دادن پیوندهای AGE ممکن است برای بازگرداندن کامل باروری کافی نباشد.
این نتایج شواهد علمی مهمی در حمایت از نقش اصلاح تغذیه و تقویت دفاع آنتیاکسیدانی بهعنوان راهبردهای مؤثر در بهبود ناباروری مردان ارائه میدهد و میتواند زمینهساز طراحی مطالعات بالینی آینده در این حوزه باشد.
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۴/۰۶
