ارتباط طول تلومر با بیماری کبد چرب غیرالکلی؛ مروری نظاممند و متاآنالیز
بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) یکی از شایعترین بیماریهای مزمن کبد است که شیوع آن، بهویژه همزمان با افزایش چاقی و مقاومت به انسولین، رو به افزایش است. این بیماری میتواند از تجمع ساده چربی در کبد به مراحل پیشرفتهتری مانند استئاتوهپاتیت، فیبروز، سیروز، نارسایی کبد و سرطان کبد پیشرفت کند. از این رو، شناسایی نشانگرهای زیستی با ارزش تشخیصی و پیشآگهی، به یکی از محورهای اصلی پژوهشهای مرتبط با این بیماری تبدیل شده است. در همین راستا، پژوهشگر پژوهشگاه رویان دکتر مسعود وثوق به همراه پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی دولتی ولگوگراد روسیه، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، در یک مطالعه مروری نظاممند و متاآنالیز، شواهد علمی موجود درباره ارتباط طول تلومر با بیماری کبد چرب غیرالکلی را مورد بررسی و تحلیل قرار دادند.
تلومرها ساختارهای محافظتی در انتهای کروموزومها هستند که از پایداری ماده ژنتیکی سلولها محافظت میکنند. با افزایش سن و تقسیم مکرر سلولها، طول تلومر بهتدریج کاهش مییابد و این پدیده یکی از شاخصهای مهم پیری سلولی محسوب میشود. در سالهای اخیر، شواهد پژوهشی نشان دادهاند که کوتاه شدن تلومر ممکن است با بروز و پیشرفت برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن، از جمله بیماری کبد چرب غیرالکلی، ارتباط داشته باشد.
پژوهشگران در این مطالعه، با پیروی از دستورالعملهای بینالمللی PRISMA، مقالات منتشرشده در پایگاههای علمی معتبر شامل PubMed، Web of Science، Scopus، Cochrane Library و CINAHL را بررسی کردند. پس از ارزیابی دقیق مطالعات، نتایج آنها با استفاده از روش متاآنالیز تجمیع و تحلیل شد تا تصویری جامع از ارتباط میان طول تلومر و بیماری کبد چرب غیرالکلی بررسی شود.
نتایج این بررسی نشان داد که افراد مبتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی، در مقایسه با افراد فاقد این بیماری، به طور متوسط دارای طول تلومر کوتاهتری هستند. همچنین تحلیلهای انجامشده نشان داد که افراد دارای تلومر کوتاهتر، در مقایسه با سایر افراد، با احتمال بیشتری در معرض بیماری کبد چرب غیرالکلی هستند. این ارتباط در تحلیل تجمیعی مطالعات واردشده مشاهده شد و پس از انجام تحلیلهای حساسیت و بررسی اثر مطالعات مؤثر بر ناهمگونی آماری نیز همچنان پابرجا باقی ماند.
به گفته پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد که کوتاه شدن تلومرها ممکن است با فرآیندهای زیستی مرتبط با ایجاد و پیشرفت بیماری کبد چرب غیرالکلی، از جمله پیری سلولی، التهاب مزمن و آسیب سلولهای کبدی، ارتباط داشته باشد. از این رو، طول تلومر میتواند در آینده به عنوان یک نشانگر زیستی بالقوه برای شناسایی افراد در معرض خطر ابتلا و ارزیابی روند پیشرفت آن مورد بررسی قرار گیرد.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که به دلیل تفاوت در طراحی مطالعات، ویژگیهای جمعیتهای بررسیشده، روشهای اندازهگیری طول تلومر و وجود ناهمگونی میان پژوهشها، هنوز نمیتوان از این شاخص به عنوان یک نشانگر قطعی برای ارزیابی خطر ابتلا یا پیشبینی روند پیشرفت بیماری استفاده کرد. از این رو، انجام مطالعات استاندارد، گسترده و با طراحی دقیقتر برای تعیین نقش دقیق طول تلومر در بیماری کبد چرب غیرالکلی ضروری است.
نتایج این مطالعه که در قالب یک مرور نظاممند و متاآنالیز انجام شده است، میتواند به درک بهتر سازوکارهای زیستی مرتبط با بیماری کبد چرب غیرالکلی کمک کند و زمینه را برای شناسایی نشانگرهای زیستی جدید، بهبود راهبردهای تشخیص زودهنگام و توسعه رویکردهای پیشگیرانه و درمانی در آینده فراهم سازد.
این پژوهش در یکی از مجلات بینالمللی انتشارات Bentham Science منتشر شده است.
مشاهده مقاله
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۵/۱۰
